بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب و خودانتقادگری دانش ­آموزان دارای اختلال بدشکلی بدن

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش اضطراب و خودانتقادگری در میان دانش‌آموزان دختر مبتلا به اختلال بدشکلی بدن در شهر اصفهان بود. پژوهش حاضر از نوع آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دارای اختلال بدریخت‌انگاری بدن مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و روان‌درمانی شهر اصفهان بود. از میان آنان، ۴۰ دختر به‌صورت هدفمند بر اساس ملاک‌های ورود و خروج انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب اسپنس (1998) و مقیاس خودانتقادگری تامپسون و زوروف (2004) بود. گروه آزمایش طی هشت جلسه نود دقیقه‌ای آموزش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) را دریافت کردند و گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد که بین نمرات اضطراب و خودانتقادگری در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود دارد (p<0.001). همچنین تعامل زمان و گروه نیز معنادار بود که نشان می‌دهد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد موجب کاهش چشمگیر اضطراب و خودانتقادگری در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نیز کاهش معنادار اضطراب و خودانتقادگری را در مرحله پیگیری نسبت به پیش‌آزمون تأیید کرد. یافته‌ها نشان دادند که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد روشی مؤثر برای کاهش اضطراب و خودانتقادگری در دانش‌آموزان دارای اختلال بدشکلی بدن است. به نظر می‌رسد این مداخله با افزایش انعطاف‌پذیری روانی، کاهش اجتناب تجربی و ارتقای پذیرش ذهنی، به بهبود وضعیت هیجانی این گروه از نوجوانان کمک می‌کند.