نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 3 پیاپی 11 2025 10 17 The Effect of a Culturally Oriented Educational Intervention for Promoting a Healthy Lifestyle Based on Iranian-Islamic Culture on the Improvement of Quality of Life in Patients with Type 2 Diabetes بررسی تأثیر مداخله آموزشی ارتقای سبک زندگی سالم فرهنگ‌محور ایرانی ـ اسلامی بر بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو 1 17 10.61838/jhpbd.2 FA لیلا السادات میرصیفی فرد گروه روانشناسی سلامت ،واحدبین الملی کیش ،دانشگاه ازاد اسلامی،جزیزه کیش ،ایران محمد حاتمی دانشیار، گروه روانشناسی بالینی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران مهرداد ثابت دانشیار، گروه روان شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران کبری حاجی علیزاده دانشیار، گروه روان شناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران Journal Article 1403/09/20 <p>This study aimed to design and evaluate the effectiveness of a culturally oriented educational package for promoting a healthy lifestyle on the quality of life of patients with type 2 diabetes. A mixed-methods design (qualitative–quantitative) was employed. In the qualitative phase, the educational package was developed and its content validity confirmed through expert review and inter-rater agreement indices. In the quantitative phase, a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group and a three-month follow-up was applied. Thirty patients with type 2 diabetes (15 experimental, 15 control) were selected by convenience sampling. The WHOQOL-BREF questionnaire, with good internal consistency (Cronbach’s alpha = 0.82), assessed quality of life. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and Bonferroni post hoc tests with SPSS. The experimental group demonstrated significant improvements in overall quality of life and its physical, psychological, social, and environmental dimensions at both posttest and follow-up compared to baseline (P&lt;0.001). Effect sizes were large and sustained (η² = 0.93 at posttest and 0.91 at follow-up). No meaningful changes occurred in the control group. The culturally oriented healthy lifestyle educational package is a valid and effective intervention for improving the quality of life in patients with type 2 diabetes and can be implemented in educational and clinical care programs for chronic conditions.</p> <p>این مطالعه با هدف طراحی و ارزیابی اثربخشی یک بسته آموزشی ارتقای سبک زندگی سالم مبتنی بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد. پژوهش حاضر به‌صورت ترکیبی (کیفی ـ کمّی) انجام شد. در مرحله کیفی، بسته آموزشی طراحی و روایی محتوای آن با استفاده از نظر متخصصان و شاخص‌های توافق بین ارزیابان تأیید شد. در مرحله کمّی، طرح نیمه‌آزمایشی با گروه آزمایش و کنترل در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه اجرا گردید. جامعه آماری شامل بیماران دیابت نوع دو بود که از میان آنان 30 نفر (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه کنترل) به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری، پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL-BREF) با پایایی مطلوب (آلفای کرونباخ 0.82) بود. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و آزمون کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) و آزمون تعقیبی بنفرونی انجام گرفت. نتایج نشان داد در گروه آزمایش، کیفیت زندگی کل و مؤلفه‌های جسمانی، روان‌شناختی، روابط اجتماعی و سلامت محیط در پس‌آزمون و پیگیری نسبت به پیش‌آزمون به طور معناداری بهبود یافت (P&lt;0.001). مقدار مجذور اتا در کیفیت زندگی کل در پس‌آزمون 0.93 و در پیگیری 0.91 بود که نشان‌دهنده تأثیر قوی و نسبتاً پایدار مداخله است. در گروه کنترل هیچ تغییر معناداری مشاهده نشد. بسته آموزشی ارتقای سبک زندگی سالم مبتنی بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی ابزاری معتبر و اثربخش برای بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو است و می‌تواند به‌عنوان الگوی کاربردی در برنامه‌های آموزشی و بالینی بیماران مزمن استفاده شود.</p> https://jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/104/84