نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 2 پیاپی 8 1403 12 01 Exploring the Role of Intrapersonal Factors and Psychological Dysfunction of Women in Their Husbands’ Addiction: A Qualitative Study بررسی نقش عوامل درون­ فردی و بدکارکردی­ های روانشناختی زنان در اعتیاد همسر: مطالعه ­ای کیفی 1 20 FA عالیه شکری دانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیدجلال یونسی دانشیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران مهدی زارع بهرام آبادی دانشیار، گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 1403/09/25 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 115%;">This study aimed to qualitatively explore how women’s intrapersonal factors and psychological dysfunction contribute to the onset, maintenance, and escalation of their husbands’ substance addiction. Using an interpretative phenomenological analysis (IPA) design, the study included 26 married women residing in Tehran whose husbands had a history of drug use for at least one year. Participants were selected through purposive sampling. Data were collected via semi-structured, in-depth interviews lasting 60–120 minutes. All interviews were transcribed verbatim and analyzed using Diekelmann’s interpretative phenomenological method involving iterative coding, thematic reduction, and synthesis. Credibility, transferability, dependability, and confirmability were ensured through Guba and Lincoln’s trustworthiness criteria. Analysis yielded 98 final meaning units, 16 subthemes, and three overarching themes. The first theme, intrapersonal factors, comprised personality traits, destructive behaviors, emotional facilitators, limited insight and awareness, irrational beliefs, and demographic variables. The second theme, cognitive–psychological impairments, included mood disturbances, cognitive–behavioral dysfunctions, unrealistic beliefs, and maladaptive schemas. The third theme, impairment in psychological competencies, involved poor differentiation, insecure attachment, emotion dysregulation, deficits in cognitive emotion regulation, maladaptive coping, and codependency. Collectively, the themes indicated that women’s emotional, cognitive, and behavioral vulnerabilities significantly contribute—directly or indirectly—to their husbands’ inclination toward substance use and its persistence. The study concludes that women’s psychological functioning plays a crucial role in shaping the course of their husbands’ addiction. Beyond external stressors, intrapersonal vulnerabilities and dysfunctional relational patterns can intensify marital distress and facilitate addictive behaviors. These findings highlight the importance of designing prevention and treatment programs that incorporate psychological empowerment interventions for women alongside traditional addiction-focused services.</p> <p>هدف این پژوهش واکاوی کیفی نقش عوامل درون‌فردی و بدکارکردی‌های روان‌شناختی زنان در فرایند شکل‌گیری، تداوم و تشدید اعتیاد همسرانشان بود. این پژوهش یک مطالعه کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری بود که بر مبنای مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق انجام شد. تعداد ۲۶ زن متأهل ساکن تهران که همسرانشان حداقل یک سال سابقه مصرف مواد مخدر داشتند به صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. مصاحبه‌ها بین ۶۰ تا ۱۲۰ دقیقه به طول انجامید و پس از پیاده‌سازی، با روش تحلیل پدیدارشناسی تفسیری دیکلمن و همکاران تحلیل شدند. استخراج واحدهای معنایی، زیرمضامین و مضامین اصلی با استفاده از فرایندهای مستمر کدگذاری، مقایسه و ادغام داده‌ها صورت گرفت. اعتباربخشی داده‌ها با معیارهای گوبا و لینکولن انجام شد. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی ۹۸ واحد معنایی، ۱۶ زیرمضمون و سه مضمون اصلی شد. این مضامین عبارت بودند از: عوامل درون‌فردی شامل رگه‌های شخصیتی، رفتارهای مخرب، تسهیلگرهای عاطفی، بینش–دانش–آگاهی، باورهای غیرمنطقی و عوامل جمعیت‌شناختی؛ آسیب‌های شناختی–روان‌شناختی شامل اختلالات خلقی، اختلال‌های شناختی–رفتاری، نگرش‌های غیرواقع‌بینانه و طرحواره‌های ناکارآمد؛ و خلل در توانمندی‌های روان‌شناختی شامل تمایزیافتگی پایین، دلبستگی ناایمن، مشکلات تنظیم هیجان، ضعف تنظیم شناختی هیجان، سازگاری منفی و هم‌وابستگی. این ساختار نشان داد که مجموعه‌ای از ضعف‌های درون‌فردی، شناختی و هیجانی زنان می‌تواند نقش معناداری در سوگیری، تداوم و تشدید اعتیاد همسران ایفا کند. نتایج نشان می‌دهد که نقش زنان در اعتیاد همسر صرفاً محدود به واکنش نسبت به مصرف نیست، بلکه مجموعه‌ای از ویژگی‌های شخصیتی، باورها، الگوهای هیجانی و مشکلات تنظیمی آنان می‌تواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم در گرایش همسر به مصرف مواد مؤثر باشد. این امر ضرورت توجه به مداخلات همزمان با تمرکز بر زنان و توانمندسازی روان‌شناختی آنان را در برنامه‌های پیشگیرانه و درمانی حوزه اعتیاد برجسته می‌کند.</p> https://jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/173/126