نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 4 پیاپی 14 1405 03 01 Development of a Structural Model of Academic Self-Handicapping Based on Academic Self-Concept with the Mediating Role of Academic Self-Regulation in Visually Impaired Male and Female Students تدوین مدل ساختاری خودناتوان سازی تحصیلی براساس خودپنداره تحصیلی با نقش میانجی خودتنظیمی تحصیلی در دانش ­آموزان دختر و پسر دارای آسیب بینایی 1 14 10.61838/jhpbd.185 FA سهیلا خنجری دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. حسن پاشا شریفی استاد، گروه روانشناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. نسترن شریفی دانشیار، گروه روانشناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. Journal Article 1404/06/01 <p>The objective of this study was to develop and test a structural model of academic self-handicapping based on academic self-concept with the mediating role of academic self-regulation among visually impaired students. This descriptive–correlational study employed structural equation modeling. The statistical population included visually impaired students aged 12–22 in Tehran during the 2024–2025 academic year, and 230 participants were selected using convenience sampling. The instruments included the Academic Self-Handicapping Scale (Schwinger &amp; Stiensmeier-Pelster, 2011), the Academic Self-Concept Scale (Liu &amp; Wang, 2005), and the Academic Self-Regulation Scale (Bouffard et al., 1995). Data were analyzed using Pearson correlation and SEM through SPSS 24 and Amos 26. Results indicated a significant negative correlation between academic self-concept and academic self-handicapping (r = −0.542, p &lt; 0.01) and a significant positive correlation between academic self-concept and academic self-regulation (r = 0.545, p &lt; 0.01). The direct effect of academic self-concept on academic self-handicapping was significant (β = −0.705, p = 0.001). Bootstrap analysis confirmed the significance of the mediating role of academic self-regulation, as the 95% confidence interval for the indirect effect did not include zero. The findings demonstrate that academic self-concept influences academic self-handicapping both directly and indirectly through academic self-regulation. Enhancing students’ positive academic beliefs can improve self-regulatory skills and reduce self-handicapping behaviors among visually impaired learners.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تدوین و آزمون مدل ساختاری خودناتوان‌سازی تحصیلی بر اساس خودپنداره تحصیلی با نقش میانجی خودتنظیمی تحصیلی در دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی بود. این مطالعه از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر تحلیل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان 12 تا 22 ساله دارای آسیب بینایی در تهران در سال تحصیلی 1403–1404 بود که 230 نفر به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودناتوان‌سازی تحصیلی شوینگر و استینسمر-پلستر (2011)، پرسشنامه خودپنداره تحصیلی لیو و وانگ (2005) و پرسشنامه خودتنظیمی تحصیلی بوفارد و همکاران (1995) بود. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در SPSS24 و Amos26 تحلیل شد. نتایج نشان داد بین خودپنداره تحصیلی و خودناتوان‌سازی تحصیلی رابطه منفی و معنادار وجود دارد (r = −0.542, p &lt; 0.01) و خودپنداره تحصیلی همچنین با خودتنظیمی تحصیلی رابطه مثبت و معنادار دارد (r = 0.545, p &lt; 0.01). ضریب مسیر مستقیم خودپنداره تحصیلی بر خودناتوان‌سازی تحصیلی معنادار بود (β = −0.705, p = 0.001). نتایج بوت‌استروپ نیز نشان داد خودتنظیمی تحصیلی نقش میانجی معناداری در رابطه بین خودپنداره تحصیلی و خودناتوان‌سازی تحصیلی دارد، زیرا حدود اطمینان 95 درصد اثر غیرمستقیم فاقد صفر بود. این پژوهش نشان داد که خودپنداره تحصیلی، هم به صورت مستقیم و هم از طریق تقویت مهارت‌های خودتنظیمی، بر کاهش خودناتوان‌سازی تحصیلی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی اثرگذار است. تقویت باورهای مثبت تحصیلی می‌تواند راهکار مهمی برای کاهش رفتارهای خودناتوان‌ساز باشد.</p> https://jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/185/193