نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 2 پیاپی 8 1403 12 10 تدوین شیوه‌نامه آموزشی–روانی سکوت سازنده مبتنی بر آموزه‌های اسلامی تدوین شیوه‌نامه آموزشی–روانی سکوت سازنده مبتنی بر آموزه‌های اسلامی 1 20 FA شیما جعفری دانشجوی دکتری گروه مشاوره، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران حسین داودی دانشیار گروه مشاوره، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی خمین، ایران. حسن حیدری دانشیار گروه مشاوره، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی خمین، ایران Journal Article 1403/09/20 <p><strong>چکیده</strong></p> <p><strong>زمینه و هدف:</strong> خانواده به‌عنوان کانون آرامش، در معرض چالش‌های ارتباطی است که سکوت در آن اغلب پدیده‌ای منفی تلقی می‌شود. این پژوهش با هدف بازتعریف سکوت به مثابه مهارت سازنده و تدوین برنامه آموزشی-روانی مبتنی بر تلفیق آموزه‌های اسلامی و روان‌شناسی معاصر انجام شد.</p> <p><strong> </strong><strong>روش:</strong> پژوهش کیفی از نوع توسعه‌ای (تدوین) بود. برای تدوین شیوه‌نامه از روش مطالعه اسنادی نظام‌مند ساندلوسکی و با روسو (۲۰۰۷) و تحلیل مضمون استفاده شد. جامعه مطالعاتی شامل ۵۹ منبع معتبر در حوزه متون اسلامی و روان‌شناسی بود. اعتبار محتوایی شیوه‌نامه با نظر هشت متخصص و محاسبه ضریب روایی محتوایی (۰.۹۳CVR=) تأیید گردید.</p> <p> <strong>یافته‌ها:</strong> تحلیل داده‌ها به استخراج هشت مضمون فراگیر به‌عنوان کارکردهای سکوت سازنده منجر شد: تقویت سلامت روانی-معنوی، تعمیق تفکر و خودآگاهی، افزایش نشاط و آرامش، تقرب عبادی، ارتقای صبر و تاب‌آوری، تعمیق صمیمیت عاطفی، مدیریت خشم و تعارض، و ارتقای کیفیت کلام. بر این مبنا، شیوه‌نامه آموزشی ۸ جلسه‌ای با محتوای مبانی نظری (اسلامی-روان‌شناختی)، فعالیت‌های گروهی و تکالیف عملی طراحی شد.</p> <p> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌ها نشان‌می‌دهد سکوت در منظومه معرفتی اسلام، فضیلتی فعال و هدفمند است. شیوه‌نامه تدوین‌شده با ارائه چارچوبی عملیاتی می‌تواند مبنای مداخلات آموزشی، مشاوره پیش از ازدواج و برنامه‌های غنی‌سازی رابطه در مراکز مشاوره خانواده ایران قرار گیرد و در پیشگیری از آسیب‌های ارتباطی و ارتقای کیفیت زندگی خانواده ایرانی نقش‌آفرین باشد.</p> https://jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/292/271