نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 4 پیاپی 14 1405 04 01 Comparative Effectiveness of Dialectical Behavior Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Weight-Related Self-Efficacy in Patients with Obesity مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودکارآمدی مرتبط با وزن بیماران مبتلا به چاقی 1 15 FA سحر سعيدي اصل گروه روانشناسي سلامت، واحد بين المللي كيش، دانشگاه ازاد اسلامي، كيش، ايران مهتاب مروجي گروه پرستاری مامائی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران معصومه معلم گروه طب اورژانس ، واحد علوم پزشکی تهران ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ايران محمد باقر حبي استادیار، گروه آموزشی روان شناسی ، دانشکده فرهنگی ، دانشگاه امام حسین (ع) ، تهران ، ایران وحيد منظري توكلي استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 1404/10/29 <p>The present study aimed to compare the effectiveness of Dialectical Behavior Therapy (DBT) and Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) on weight-related self-efficacy in patients with obesity. This study employed a quasi-experimental pretest–posttest–follow-up design with a control group. The statistical population consisted of obese patients attended to private clinical centers in Tehran during 2023–2024. A total of 45 participants were selected through purposive sampling and randomly assigned into three groups (n=15 each): DBT group, MBCT group, and a control group. Data were collected using the Weight Self-Efficacy Questionnaire (WSEQ). Interventions were delivered in eight 90-minute group sessions. Measurements were conducted at pretest, posttest, and a three-month follow-up. Data were analyzed using repeated measures mixed ANOVA and Bonferroni post hoc tests in SPSS-26 . Results indicated that both DBT and MBCT significantly improved weight-related self-efficacy and all its subscales compared to the control group at posttest and follow-up (p&lt;0.001). Significant main effects of time and time×group interaction confirmed the durability of treatment effects. A significant difference between the two interventions was observed only in the “positive activities” subscale (p&lt;0.05), where DBT demonstrated superior effectiveness, while no significant differences were found in other subscales . Both therapeutic approaches are effective in enhancing weight-related self-efficacy among obese patients; however, DBT appears more effective in improving active behavioral components, suggesting its potential advantage in practical weight-management interventions.</p> <p>هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودکارآمدی مرتبط با وزن در بیماران مبتلا به چاقی بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون–پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به چاقی مراجعه‌کننده به مراکز درمانی خصوصی شهر تهران در سال‌های 1403–1404 بود. تعداد 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفره شامل دو گروه آزمایش (دریافت‌کننده رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی) و یک گروه گواه گمارده شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه خودکارآمدی وزن (WSEQ) بود. مداخلات درمانی طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای به‌صورت گروهی اجرا شد و داده‌ها در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرنی در نرم‌افزار SPSS-26 انجام شد . نتایج نشان داد که هر دو مداخله رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در مقایسه با گروه گواه موجب بهبود معنادار خودکارآمدی مرتبط با وزن و تمامی خرده‌مقیاس‌های آن در مراحل پس‌آزمون و پیگیری شدند (001/0&gt;p). همچنین اثر زمان و تعامل زمان×گروه معنادار بود که نشان‌دهنده پایداری اثرات درمانی در طول زمان است. در مقایسه بین دو مداخله، تفاوت معناداری تنها در خرده‌مقیاس «فعالیت‌های مثبت» مشاهده شد (05/0&gt;p) به‌گونه‌ای که رفتاردرمانی دیالکتیکی اثربخشی بیشتری نشان داد، در حالی که در سایر خرده‌مقیاس‌ها تفاوت معناداری بین دو روش وجود نداشت . یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو رویکرد درمانی در بهبود خودکارآمدی مرتبط با وزن بیماران مبتلا به چاقی مؤثر هستند، با این تفاوت که رفتاردرمانی دیالکتیکی در ارتقای جنبه‌های رفتاری فعال‌تر عملکرد برتری دارد؛ بنابراین استفاده از این مداخلات می‌تواند در طراحی برنامه‌های درمانی روانشناختی برای مدیریت چاقی مفید باشد.</p> https://jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/312/281