نشریه علمی روانشناسی سلامت و اختلالات رفتاری 2 پیاپی ۵ 1403 06 01 Lived Experiences of Adolescent Girls with a History of Running Away from Home: An Interpretative Phenomenological Study تجربه زیسته دختران نوجوان با سابقه فرار از منزل: یک مطالعه پدیدارشناسی تفسیری 1 17 FA آرزو اخلاقی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، واحد الکترونیکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران پریسا آذری کارشناس ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، ایران نسرین جمشیدی لمجیری کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران زهرا عسکری کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی، واحد بندر عباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران فاطمه آقامحمدی کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Journal Article 1403/03/12 <p>This study aimed to explore the lived experiences of adolescent girls with a history of running away from home and to understand how they perceived, interpreted, and assigned meaning to running away, street life, and the process of return. This qualitative study employed an interpretative phenomenological analysis approach. The participants were eight adolescent girls aged 14–18 years who had run away from home at least once and were residing in welfare and supportive care centers in Tehran, Iran. Participants were selected through purposive sampling until interpretative saturation was achieved. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews lasting between 40 and 90 minutes. The interviews were analyzed according to the six-stage procedure proposed by Smith, Flowers, and Larkin, including repeated reading of transcripts, exploratory noting, development of emergent themes, clustering of themes, independent case analysis, and cross-case analysis. Research rigor was enhanced through sensitivity to context, commitment and methodological rigor, transparency and coherence, reflexive note-taking, and attention to the emotional vulnerability of participants. Four overarching themes emerged from the analysis: “a home that was not a refuge: domestic violence, rejection, and the collapse of security”; “running away as an escape into the unknown: the moment of decision, crossing the threshold, and entering a world of danger”; “unprotected on the streets: survival, exploitation, and loss of innocence”; and “the difficult return: between an imperfectly repaired family and the struggle to reconstruct the self.” Participants described running away not as delinquency but as a survival-oriented response to physical, psychological, and sexual violence, emotional rejection, forced marriage, and the loss of safety at home. Nevertheless, street life exposed them to hunger, homelessness, sexual exploitation, violence, and social invisibility. Returning to the family frequently involved the continuation of conflict and abuse, whereas supportive care centers provided some participants with opportunities to reconstruct their identities, regain hope, and reclaim authorship of their life narratives. Running away from home among adolescent girls should be understood as a survival response to domestic violence and profound insecurity rather than merely as social deviance. Effective prevention requires family-centered interventions, trauma-informed psychological services, stronger child-protection mechanisms, accessible safe houses, and initiatives addressing cultural silence and social stigma.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دختران نوجوان دارای سابقه فرار از منزل و فهم چگونگی ادراک، تفسیر و معنابخشی آنان به تجربه فرار، زندگی در خیابان و فرایند بازگشت انجام شد. این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل هشت دختر نوجوان ۱۴ تا ۱۸ ساله دارای سابقه حداقل یک بار فرار از منزل بودند که در مراکز حمایتی شهر تهران اقامت داشتند. مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و تا دستیابی به اشباع تفسیری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته ۴۰ تا ۹۰ دقیقه‌ای گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس فرایند شش‌مرحله‌ای تحلیل پدیدارشناسی تفسیری اسمیت، فلاورز و لارکین، شامل مطالعه مکرر مصاحبه‌ها، یادداشت‌برداری اکتشافی، استخراج مضامین نوظهور، خوشه‌بندی مضامین، تحلیل مستقل هر مورد و تحلیل بین‌موردی انجام شد. برای افزایش استحکام پژوهش، معیارهای حساسیت به زمینه، تعهد و دقت، شفافیت و انسجام و تأثیرگذاری رعایت شدند. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج چهار مضمون اصلی منجر شد: «خانه‌ای که پناه نبود: خشونت خانگی، طرد و فروپاشی امنیت»، «فرار به‌مثابه گریز به سوی ناشناخته: لحظه تصمیم، عبور از آستانه و ورود به جهان مخاطره»، «در خیابان‌های بی‌پناه: بقا، استثمار و از دست رفتن معصومیت» و «بازگشت دشوار: میان وصله ناتمام خانواده و تلاش برای بازسازی خود». یافته‌ها نشان دادند که مشارکت‌کنندگان فرار را نه رفتاری بزهکارانه، بلکه کنشی برای بقا و رهایی از خشونت، تحقیر، آزار، ازدواج اجباری و طرد عاطفی تلقی می‌کردند. بااین‌حال، خیابان آنان را در معرض گرسنگی، بی‌خانمانی، استثمار جنسی، خشونت و نامرئی‌شدن اجتماعی قرار داده بود. بازگشت به خانواده نیز غالباً با تداوم تعارض و خشونت همراه بود، درحالی‌که مراکز حمایتی برای برخی از دختران زمینه بازسازی هویت، بازیابی امید و بازپس‌گیری روایت زندگی را فراهم کردند. فرار از منزل در دختران نوجوان باید به‌عنوان پاسخی بقا‌محور به ناامنی و خشونت خانوادگی فهم شود، نه صرفاً یک انحراف اجتماعی. پیشگیری مؤثر مستلزم مداخلات خانواده‌محور، خدمات تروما‌آگاه، تقویت نظام حمایت از کودکان، توسعه خانه‌های امن و مقابله با فرهنگ سکوت و داغ ننگ اجتماعی است.</p> https://jhpbd.com/index.php/hpbd/article/download/417/617