مدلیابی معادلات ساختاری استرس ناشی از دیابت نوع ۲: بررسی نقش احساس بی‌ارزشی و ادراک بیماری با میانجی‌گری شفقت به خود

چکیده

هدف این پژوهش تبیین ساختار روابط بین احساس بی‌ارزشی، ادراک بیماری و استرس ناشی از دیابت نوع ۲ با تأکید بر نقش میانجی شفقت به خود بود. پژوهش حاضر کاربردی، کمی و توصیفی–تحلیلی با رویکرد همبستگی بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز درمانی منتخب شهر تهران در سال ۲۰۲۴ بود که ۳۳۳ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس دیابت پولونسکی (۲۰۰۵)، پرسشنامه ارزشمندی شوارتز (۲۰۰۶)، پرسشنامه ادراک بیماری برودبنت (۲۰۰۶) و مقیاس شفقت به خود نف (۲۰۱۱) بود. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS-27 و SmartPLS-3 و با استفاده از همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج نشان داد احساس بی‌ارزشی اثر مستقیم و معنادار بر استرس ناشی از دیابت دارد (β = −0.759, t = 25.517). ادراک بیماری نیز اثر مستقیم معنادار بر استرس دیابت نشان داد (β = −0.713, t = 17.731). همچنین شفقت به خود نقش میانجی معناداری در روابط بین احساس بی‌ارزشی و استرس دیابت (اثر کل = −1.365) و بین ادراک بیماری و استرس دیابت (اثر کل = −1.331) ایفا نمود. برازش مدل ساختاری مطلوب گزارش شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شفقت به خود می‌تواند شدت اثرات منفی احساس بی‌ارزشی و ادراک منفی از بیماری را بر استرس بیماران دیابتی کاهش دهد و به‌عنوان یک راهبرد مداخله‌ای مؤثر در برنامه‌های روان‌شناختی بیماران دیابتی به کار رود.