مقایسه اثربخشی معنادرمانی و شفقت ورزی گروهی بر رفتار خود مراقبتی در بیماران جراحی مفصل زانو با پیگیری سه ماهه

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی معنادرمانی و شفقت‌ورزی گروهی بر رفتار خودمراقبتی در بیماران جراحی مفصل زانو در مراحل پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه انجام شد. پژوهش حاضر از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل بیماران جراحی مفصل زانو مراجعه‌کننده به کلینیک‌های درمانی شهر سمنان در نیمه دوم سال 1403 بود که از میان آنان 45 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه معنادرمانی، شفقت‌ورزی گروهی و کنترل (هر گروه 15 نفر) گمارده شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مقیاس خودمراقبتی میلر (1982) بود. مداخلات معنادرمانی بر اساس رویکرد فرانکل (1978) و شفقت‌ورزی گروهی بر مبنای برنامه نف و گرمر (2016) طی هشت جلسه هفتگی اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین سه گروه در متغیر رفتار خودمراقبتی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>p). نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نیز نشان داد که هر دو مداخله معنادرمانی و شفقت‌ورزی گروهی نسبت به گروه کنترل موجب بهبود معنادار رفتارهای خودمراقبتی شدند، اما معنادرمانی در مقایسه با شفقت‌ورزی گروهی اثربخشی بیشتری داشت. همچنین پایداری اثرات درمانی در مرحله پیگیری سه‌ماهه حفظ شد و گروه معنادرمانی همچنان عملکرد مطلوب‌تری نسبت به سایر گروه‌ها نشان داد. بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که هر دو رویکرد معنادرمانی و شفقت‌ورزی گروهی به‌عنوان مداخلات روان‌شناختی مؤثر می‌توانند موجب ارتقای رفتارهای خودمراقبتی در بیماران جراحی مفصل زانو شوند، اما معنادرمانی به دلیل تأکید بیشتر بر معناجویی، مسئولیت‌پذیری و هدفمندی فردی از اثربخشی بیشتری برخوردار است. بنابراین استفاده از این رویکردها در کنار درمان‌های پزشکی و توان‌بخشی می‌تواند در بهبود سازگاری روان‌شناختی و افزایش پایبندی بیماران به مراقبت‌های پس از جراحی نقش مهمی ایفا کند.