رابطه ساختاری ذهن‌آگاهی، خودکنترلی و استفاده مشکل‌زا از رسانه‌های اجتماعی با بهزیستی روان‌شناختی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان ذهن‌آگاهی و خودکنترلی با استفاده مشکل‌زا از رسانه‌های اجتماعی و تأثیر آن بر بهزیستی روان‌شناختی انجام گرفته است. اهمیت این مطالعه در آن است که می‌تواند با تبیین نقش عوامل روان‌شناختی در نحوه استفاده از فضای مجازی، به طراحی مداخلات مؤثر برای پیشگیری از آسیب‌های روانی ناشی از آن کمک نماید. پژوهش حاضر از نوع مطالعات کاربردی با روش مدلسازی معادلات ساختاری است. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل همه دانش آموزان متوسطه اول شهرستان بابل سال ۱۴۰۳ بود وطبق فرمول کوکران نمونه آماری این پژوهش تعداد ۳۷۷ نفر از دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول است که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شده اند و به پرسشنامه‌ها پاسخ دادند. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش پرسشنامه خودکنترلی تانجی (۲۰۰۴) و پرسشنامه ذهن آگاهی فرایبورگ و پرسشنامه استفاده مشکل‌زا از رسانه‌های اجتماعی برگن و پرسشنامه بهزیستی روانشناختی داینر (۲۰۰۹) بوده است. داده‌های بدست آمده با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری و از طریق نرم افزار SPSS 26 و AMOS24 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد مسیر مستقیم میان متغیر استفاده مشکل‌ساز از رسانه‌های اجتماعی و بهزیستی روانشناختی معنادار است (002/0=, p19/0β=). همچنین، مسیرهای مستقیم میان متغیرهای ذهن آگاهی و استفاده مشکل‌ساز از رسانه‌های اجتماعی (002/0=, P31/0β=) و خودکنترلی و استفاده مشکل‌ساز از رسانه‌های اجتماعی (003/0=, P35/0β=) در مدل ساختاری پژوهش حاضر معنادار می‌باشد. یافته های پژوهش حاضر نشان داد که استفاده مشکل زا از رسانه های اجتماعی به طور معناداری بر بهزیستی روانشناختی دانش آموزان تاثیر گذار بوده و این موضوع بیانگر پیامد های روانی منفی ناشی از بهره گیری ناصحیح و کنترل نشده از فضای مجازی است. علاوه براین متغیرهای ذهن آگاهی و خودکنترلی از طریق میانجی گری استفاده مشکل زا از رسانه های اجتماعی، نقش غیر مستقیم و معناداری در پیش بینی استفاده مشکل زا از رسانه های اجتماعی ایفا می نماید.