مقایسه اثربخشی پروتکل یکپارچه فراتشخیصی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی پروتکل یکپارچه فراتشخیصی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و کلینیک‌های روان‌شناختی شهر تهران در سال 2026 بود. تعداد 45 بیمار واجد شرایط به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفره پروتکل یکپارچه، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و کنترل جایگزین شدند. گروه‌های مداخله هر یک 8 جلسه هفتگی 90 دقیقه‌ای درمان گروهی دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل در فهرست انتظار قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان و مقیاس تحمل ابهام مک‌لین گردآوری شدند. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد. نتایج نشان داد اثر تعاملی زمان و گروه برای راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان معنادار بود، F(4,84)=32.91، p<0.001، ηp²=0.610. این اثر برای راهبردهای ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان نیز معنادار بود، F(3.48,73.06)=36.52، p<0.001، ηp²=0.635، و برای تحمل ابهام نیز اثر تعاملی معناداری مشاهده شد، F(3.62,76.02)=29.87، p<0.001، ηp²=0.587. مقایسه‌های بونفرونی نشان داد هر دو مداخله در پس‌آزمون و پیگیری نسبت به گروه کنترل موجب افزایش معنادار راهبردهای سازگارانه و تحمل ابهام و کاهش معنادار راهبردهای ناسازگارانه شدند. همچنین، پروتکل یکپارچه در هر سه پیامد به‌طور معناداری اثربخشی بیشتری نسبت به درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد داشت و این تفاوت‌ها در مرحله پیگیری نیز حفظ شدند. هر دو پروتکل یکپارچه فراتشخیصی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌توانند در بهبود تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر مؤثر باشند؛ بااین‌حال، پروتکل یکپارچه در پیامدهای مورد بررسی اثربخشی بیشتری نشان داد. بنابراین، استفاده از این رویکرد به‌ویژه در بیمارانی که دارای بدتنظیمی هیجان و تحمل پایین ابهام هستند، می‌تواند در برنامه‌های درمانی مورد توجه قرار گیرد.