تدوین بسته‌ آموزش دوست‌یابی مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیک ویژه کودکان

چکیده

هدف این پژوهش تدوین یک بسته آموزشی استاندارد و معتبر برای ارتقای مهارت دوست‌یابی کودکان بر اساس اصول رفتاردرمانی دیالکتیک است. این پژوهش از نوع کیفی و با روش تحلیل محتوای مرسوم انجام شد. متون مرتبط با دوست‌یابی کودکان و رفتاردرمانی دیالکتیک بر اساس معیارهای مشخص به‌صورت هدفمند انتخاب و خط‌به‌خط تحلیل شدند. پس از استخراج مفاهیم، خرده‌مفاهیم و ابعاد اصلی، عناصر به‌دست‌آمده در قالب مدل شش‌مرحله‌ای تدوین بسته آموزشی سازمان‌دهی شدند. بسته طراحی‌شده شامل هشت جلسه ۹۰ دقیقه‌ای بود که هر جلسه دارای هدف، محتوا و تکلیف مشخص است. در پایان، جهت بررسی روایی محتوایی، بسته توسط متخصصان حوزه روانشناسی کودک و درمانگران رفتاردرمانی دیالکتیک ارزیابی شد و میزان توافق آنان به‌صورت کمی تعیین گردید. تحلیل محتوا نشان داد که رفتاردرمانی دیالکتیک در زمینه کودکان بر دو بعد اصلی تمرکز دارد: آسیب‌شناسی شامل آسیب‌پذیری هیجانی، محیط نامعتبرساز و بدتنظیمی هیجانی؛ و مداخلات شامل مهارت‌آموزی گروهی و مداخلات فردی. همچنین عوامل مؤثر بر دوست‌یابی کودکان در سه دسته عوامل خانوادگی، عوامل فردی و عوامل اجتماعی شناسایی شدند. این مفاهیم در کنار یکدیگر مبنای طراحی بسته آموزشی قرار گرفتند. ارزیابی متخصصان نشان داد که بسته آموزشی از روایی محتوایی مطلوب و انسجام ساختاری برخوردار است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که می‌توان با ترکیب اصول رفتاردرمانی دیالکتیک و عوامل مؤثر بر دوست‌یابی، بسته‌ای آموزشی تدوین کرد که به والدین و کودکان در تقویت مهارت دوست‌یابی کمک کند. این بسته می‌تواند ابزاری مؤثر برای متخصصان سلامت روان کودک در ارتقای روابط اجتماعی و کاهش طردشدگی کودکان باشد.