تدوین مدل علّی پرخاشگری در کودکان دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای بر اساس پردازش هیجانی و سوگیری‌های شناختی

چکیده

هدف این پژوهش تدوین و آزمون یک مدل علّی برای تبیین پرخاشگری در کودکان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای بر اساس نقش پردازش هیجانی و سوگیری‌های شناختی بود. پژوهش حاضر با رویکرد کمی و طرح همبستگی–علّی و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل کودکان ۸ تا ۱۲ ساله دارای تشخیص اختلال نافرمانی مقابله‌ای در شهر تهران بود که ۳۲۰ نفر از آنان به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس‌های استاندارد پردازش هیجانی، سوگیری‌های شناختی و پرخاشگری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت و شاخص‌های برازش مدل مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج مدل‌یابی نشان داد پردازش هیجانی اثر مستقیم و معناداری بر پرخاشگری دارد (β=0.41, p<0.001) و همچنین به‌طور معناداری سوگیری‌های شناختی را پیش‌بینی می‌کند (β=0.45, p<0.001). سوگیری‌های شناختی نیز اثر مستقیم و معناداری بر پرخاشگری نشان دادند (β=0.29, p<0.001). اثر غیرمستقیم پردازش هیجانی بر پرخاشگری از طریق سوگیری‌های شناختی نیز معنادار بود (β=0.13, p<0.001). مدل نهایی ۵۲٪ از واریانس پرخاشگری را تبیین کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد پرخاشگری در کودکان دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای حاصل تعامل نارسایی‌های پردازش هیجانی و سوگیری‌های شناختی است و مداخلات درمانی باید هر دو حوزه را به‌طور همزمان هدف قرار دهند.