مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و رفتاردرمانی دیالکتیکی بر تنظیم شناختی هیجان، در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و طرحواره‌درمانی بر تنظیم شناختی هیجان در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی انجام شد. این پژوهش از نظر روش‌شناسی نیمه‌آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه‌های موازی اجرا گردید. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی مراجعه‌کننده به کلینیک‌ها، بیمارستان‌های روان‌پزشکی، مراکز روان‌شناسی و درمانی شهر تهران در سال‌های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۴۵ نفر از این بیماران بود که به روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب و سپس به‌صورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری (دو گروه آزمایش و یک گروه گواه) گمارش شدند. گروه آزمایش اول طی ۱۶ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای تحت مداخله گروهی طرحواره‌درمانی و گروه آزمایش دوم طی ۱۶ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای تحت مداخله رفتاردرمانی دیالکتیکی قرار گرفتند، در حالی که گروه گواه در طول دوره پژوهش هیچ‌گونه مداخله درمانی دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه بالینی ساختاریافته برای اختلالات شخصیت، پرسشنامه شخصیت مرزی و پرسشنامه نظم جویی شناختی هیجان گارنفسکی و کرایج (2006) بود. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیکی و طرحواره درمانی بر تنظیم شناختی هیجان در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی تفاوت معناداری وجود دارد و طرحواره درمانی در مقایسه با رفتار درمانی دیالکتیکی روش موثرتری برای کاهش تنظیم شناختی هیجان در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی بود. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که طرحواره‌درمانی در مقایسه با رفتاردرمانی دیالکتیکی، اثربخشی بیشتری در بهبود تنظیم شناختی هیجان بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی دارد و می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای کارآمد در بهبود تنظیم شناختی هیجان این بیماران مورد توجه قرار گیرد.