مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد و درمان مبتنی بر نظریه انتخاب بر پریشانی روانشناختی و سرسختی روانشناختی در زنان مطلقه دارای سوگ طلاق

چکیده

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد (ACT) و درمان مبتنی بر نظریه انتخاب (CTBT) بر میزان پریشانی روانشناختی و سرسختی روانشناختی در زنان مطلقه مبتلا به سوگ طلاق انجام شد. این مطالعه شبه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه همراه با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل زنان مطلقه دارای سوگ طلاق شهر آمل در سال 1404 که 45 از آنان به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه (15 نفر در گروه ACT، 15 نفر در گروه CTBT و 15نفر در گروه گواه) گمارده شدند. گروه‌های آزمایش 8 جلسه 120 دقیقه‌ای مداخله دریافت کردند. داده‌ها با استفاده از مقیاس پریشانی روانشناختی کسلر (K-10) و پرسشنامه سرسختی روانشناختی (PHQ) جمع‌آوری و با آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که اثر تعاملی زمان و گروه برای نمره کل پریشانی روانشناختی (F=4.47,p=0.016) و کل سرسختی روانشناختی (F=11.18,p<0.001) از نظر آماری معنادار بود. آزمون‌های تعقیبی بونفرونی مشخص کرد که ACT در کاهش پریشانی روانشناختی در مراحل پس‌آزمون (MD=5.47,p<0.001) و پیگیری (MD=3.38,p<0.001) اثربخشی به‌مراتب بیشتری نسبت به CTBT داشت. همچنین، ACT در مرحله پس‌آزمون موجب افزایش بیشتری در سرسختی روانشناختی نسبت به CTBT شد (MD=4.11,p<0.001)، اما در مرحله پیگیری تفاوت معناداری بین این دو رویکرد مشاهده نشد (p=0.134) که نشان‌دهنده همگرایی اثربخشی آن‌ها در درازمدت است. هر دو رویکرد درمانی در بهبود وضعیت روانشناختی زنان مطلقه موثرند؛ با این حال، درمان پذیرش و تعهد در کاهش سریع‌تر و پایدارتر پریشانی روانشناختی برتری دارد، در حالی که درمان مبتنی بر نظریه انتخاب در درازمدت به همان اندازه در ارتقای سرسختی روانشناختی اثربخش است که این امر لزوم استفاده یکپارچه از هر دو رویکرد را در مداخلات بالینی برجسته می‌سازد.