اثربخشي درمان ذهن­ آگاهی(CBT) بر اضطراب اجتماعي و خودکارآمدی تحصیلی دانش ­آموزان دختر دوره متوسطه

چکیده

چکیده

زمینه و هدف: دانش­آموزان به دلیل مواجهه با چالش­های تحصیلی متعدد در معرض مشکلات روانشناختی مانند اضطراب اجتماعی و خودکارآمدی تحصیلی پایین قرار دارند؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف اثربخشي درمان ذهن آگاهی(CBT) بر اضطراب اجتماعي و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان دختر دوره متوسطه انجام شد.

روش: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه­ی آماری شامل کلیه­ی نوجوانان دختر دوره متوسطه با دامنه سنی 18-12 سال شهر تهران در نیمسال اول تحصیلی 1404-1403 بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، سه مدرسه انتخاب و از میان دانش­آموزان واجد شرایط، ۳۰ دانش­آموز انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی 10 جلسه ۹۰ دقیقه‌ای، آموزش ذهن آگاهی دریافت کرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه کانور و همکاران(2000) و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی(ASQ) زاژاکووا و همکاران(٢٠٠5)  جمع‌آوری و با روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره (مانکوا) و تک متغیره تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین دو گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای اضطراب اجتماعی و خودکارآمدی تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد (05/۰.(p<آموزش ذهن آگاهی باعث افزایش معنادار خودکارآمدی تحصیلی (42/۰=η²، ۰۰۱/۰p<، 02/23F= ) و کاهش معنادار اضطراب اجتماعی (35/۰=η²، ۰۰۱/۰p<، 35/21F= ) در دانش­آموزان شد.

نتیجه‌گیری: درمان ذهن آگاهی با افزایش آگاهی لحظه‌به‌لحظه، کاهش نشخوار فکری و تغییر رابطه با افکار و هیجانات منفی، روشی مؤثر برای ارتقای خودکارآمدی تحصیلی و کاهش اضطراب اجتماعی دانش­آموزان است.