تبیین مدل ساختاری ناپایداری ازدواج بر اساس ذهنیت‌های طرحواره‌ای با تاکید بر نقش میانجی اجتناب تجربی در زنان دارای ازدواج زودهنگام

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین نقش ذهنیت‌های طرحواره‌ای در پیش‌بینی ناپایداری ازدواج با میانجی‌گری اجتناب تجربی در زنان دارای ازدواج زودهنگام بود. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان دارای ازدواج زودهنگام ساکن شهر شیراز در سال‌های 1404 و 1405 بود که از میان آنان 200 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ناپایداری ازدواج بوث و همکاران، پرسشنامه ذهنیت‌های طرحواره‌ای لوبستال و همکاران، و پرسشنامه اجتناب تجربی بوند و همکاران بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و Amos تحلیل شدند و برای آزمون مدل از تحلیل مسیر و روش بوت‌استراپ استفاده شد. نتایج نشان داد که اجتناب تجربی با ناپایداری ازدواج رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0>p، 73/0 = r). همچنین ذهنیت‌های کودکانه (30/0 = β)، ذهنیت والد (17/0 = β)، ذهنیت مقابله‌ای ناسازگار (14/0 = β) و ذهنیت سازگارانه یکپارچه (24/0 = β) به طور معناداری اجتناب تجربی را پیش‌بینی کردند (01/0>p). نتایج مدل ساختاری نشان داد که اجتناب تجربی در رابطه بین ذهنیت‌های کودکانه و ناپایداری ازدواج (197/0 = β)، ذهنیت والد و ناپایداری ازدواج (108/0 = β)، ذهنیت مقابله‌ای ناسازگار و ناپایداری ازدواج (089/0 = β) و ذهنیت سازگارانه یکپارچه و ناپایداری ازدواج (160/0 = β) نقش میانجی معنادار دارد. شاخص‌های برازش مدل نیز نشان‌دهنده برازش مطلوب مدل بودند (03/0 = RMSEA، 35/1 = CMIN/DF، 99/0 = CFI). یافته‌های پژوهش نشان داد که ذهنیت‌های طرحواره‌ای از طریق افزایش اجتناب تجربی می‌توانند موجب افزایش ناپایداری ازدواج در زنان دارای ازدواج زودهنگام شوند. بر این اساس، توجه همزمان به اصلاح ذهنیت‌های ناسازگار و کاهش اجتناب تجربی در مداخلات درمانی می‌تواند در ارتقای ثبات و کیفیت روابط زناشویی این گروه مؤثر باشد.