نقش مقایسه اجتماعی در عزت‌نفس نوجوانان مبتلا به صرع منتشر ایدیوپاتیک: اثر میانجی ذهنیت‌سازی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مقایسه اجتماعی در عزت‌نفس نوجوانان مبتلا به صرع منتشر ایدیوپاتیک با تأکید بر اثر میانجی ذهنیت‌سازی انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی نوجوانان 12 تا 18 ساله مبتلا به صرع منتشر ایدیوپاتیک مراجعه‌کننده به مراکز تخصصی صرع شهر شیراز بود که از میان آنان 351 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه عزت‌نفس روزنبرگ، پرسشنامه جهت‌گیری مقایسه اجتماعی و پرسشنامه عملکرد بازتابی بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و LISREL-8.8 تحلیل شدند. برای ارزیابی مدل اندازه‌گیری از تحلیل عاملی تأییدی و برای آزمون فرضیه‌ها از مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل ساختاری پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود. مقایسه اجتماعی اثر مستقیم و معناداری بر ذهنیت‌سازی داشت (β=0.72, t=5.12). همچنین، ذهنیت‌سازی اثر مستقیم و قوی بر عزت‌نفس نشان داد (β=0.83, t=7.38). اثر مستقیم مقایسه اجتماعی بر عزت‌نفس نیز معنادار بود (β=0.35, t=2.27). افزون بر این، نتایج آزمون سوبل نشان داد که ذهنیت‌سازی نقش میانجی معناداری در رابطه بین مقایسه اجتماعی و عزت‌نفس ایفا می‌کند (Z=4.23). مقدار VAF نیز حاکی از میانجی‌گری جزئی ذهنیت‌سازی بود و نشان داد که بخش قابل توجهی از اثر مقایسه اجتماعی بر عزت‌نفس از طریق ذهنیت‌سازی منتقل می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان داد که ذهنیت‌سازی نقش کلیدی در تبیین عزت‌نفس نوجوانان مبتلا به صرع منتشر ایدیوپاتیک دارد و می‌تواند اثرات ناشی از مقایسه اجتماعی را تعدیل کند. بر این اساس، تقویت توانایی ذهنیت‌سازی می‌تواند به‌عنوان یکی از اهداف مهم مداخلات روان‌شناختی برای ارتقای سلامت روان و عزت‌نفس نوجوانان مبتلا به صرع مورد توجه قرار گیرد.