پیش بینی عملکرد شناختی بر اساس ویژگیهای شخصیتی با میانجی‌گری معنای زندگی در سالمندان

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی نقش ویژگی‌های شخصیتی در پیش‌بینی عملکرد شناختی سالمندان با تأکید بر نقش میانجی‌گری معنای زندگی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل سالمندان 60 سال و بالاتر ساکن شهر تهران در سال 1403 بود که از میان آنان 146 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از سیاهه شخصیتی نئو (NEO-FFI)، پرسشنامه معنای زندگی استگر و همکاران و پرسشنامه توانایی شناختی نجاتی و همکاران استفاده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است (CFI=0.97، GFI=0.93، RMSEA=0.042، SRMR=0.045). ویژگی‌های شخصیتی اثر مستقیم معناداری بر عملکرد شناختی داشتند (β=0.45). همچنین معنای زندگی با عملکرد شناختی رابطه مثبت و معناداری نشان داد (r=0.58, p<0.001) و اثر مستقیم آن بر عملکرد شناختی برابر با 0.81 بود. نتایج رگرسیون نشان داد که توافق‌پذیری به صورت مثبت (β=0.305) و روان‌رنجوری به صورت منفی (β=-0.376) عملکرد شناختی را پیش‌بینی می‌کنند. علاوه بر این، توافق‌پذیری پیش‌بینی‌کننده معنادار معنای زندگی بود (β=0.819). یافته‌ها همچنین حاکی از نقش میانجی معنادار معنای زندگی در رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و عملکرد شناختی سالمندان بود. ویژگی‌های شخصیتی و معنای زندگی از عوامل مهم مرتبط با عملکرد شناختی سالمندان هستند. برخورداری از ویژگی‌های شخصیتی سازگارانه و تجربه سطح بالاتری از معنا در زندگی می‌تواند به حفظ و ارتقای عملکرد شناختی در دوران سالمندی کمک کند. بنابراین، مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر تقویت معنای زندگی و توسعه ویژگی‌های شخصیتی مثبت می‌توانند نقش مؤثری در ارتقای سلامت شناختی سالمندان ایفا کنند.