اثربخشی درمان شناختی ـ رفتاری بر شدت درد و ناگویی هیجانی در بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی ـ رفتاری بر شدت درد و ناگویی هیجانی در بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا انجام شد. پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا مراجعه‌کننده به درمانگاه روماتولوژی بیمارستان سینا در تهران طی ماه‌های شهریور تا آبان 2024 بود. از میان افراد واجد شرایط، 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر یک شامل 15 نفر، جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه هفتگی تحت درمان شناختی ـ رفتاری قرار گرفت، درحالی‌که گروه کنترل در طول پژوهش مداخله روان‌شناختی دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از مقیاس ناگویی هیجانی تورنتو و پرسشنامه درد مک‌گیل در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری جمع‌آوری شدند. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و مقایسه‌های زوجی استفاده شد. نتایج نشان داد اثر تعاملی زمان و گروه برای دشواری در تشخیص احساسات معنادار بود (F=58.91, p<0.001, ηp²=0.68). این اثر برای دشواری در توصیف احساسات نیز معنادار بود (F=80.37, p<0.001, ηp²=0.74). در مؤلفه تفکر عینی نیز اثر تعاملی معناداری مشاهده شد (F=91.12, p<0.001, ηp²=0.77). همچنین، اثر تعاملی زمان و گروه برای مجموعه کل درد معنادار بود (F=31.74, p<0.001, ηp²=0.53). مقایسه‌های زوجی نشان داد تفاوت بین پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیش‌آزمون با پیگیری برای همه متغیرها معنادار بود (p<0.001)، درحالی‌که تفاوت بین پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود. درمان شناختی ـ رفتاری می‌تواند به‌طور معناداری شدت درد و مؤلفه‌های ناگویی هیجانی را در زنان مبتلا به فیبرومیالژیا کاهش دهد و پایداری اثرات در مرحله پیگیری نشان می‌دهد که این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک مداخله روان‌شناختی مکمل در برنامه‌های درمانی این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.