اثربخشی روان درمانی مثبت نگر بر فرسودگی عاطفی و اجتناب شناختی در نوجوانان دارای نشانگان وسواس- اجبار

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌نگر بر کاهش فرسودگی عاطفی و اجتناب شناختی در نوجوانان دختر دارای نشانگان وسواس-اجبار انجام شد. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان دختر مقطع متوسطه اول دارای نشانگان وسواس-اجبار در مدارس غیردولتی شهرستان نکا در سال تحصیلی ۱۴۰۴ بود. از میان جامعه پژوهش، ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و با گمارش تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل، هر یک شامل ۱۵ نفر، قرار گرفتند. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه روان‌درمانی مثبت‌نگر شرکت کرد و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه فرسودگی عاطفی مسلش و جکسون، پرسشنامه اجتناب شناختی سکستون و داگاس و پرسشنامه عقاید وسواسی کودک و نوجوان بود. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های شاپیرو–ویلک و لوین و تحلیل کوواریانس تک‌متغیره در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس، پس از کنترل اثر نمرات پیش‌آزمون، نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در نمرات پس‌آزمون فرسودگی عاطفی تفاوت معناداری وجود داشت (F(1,26)=59.12, p<.001, η²=.83)؛ به‌طوری‌که روان‌درمانی مثبت‌نگر موجب کاهش معنادار فرسودگی عاطفی شد. همچنین، تفاوت دو گروه در نمرات پس‌آزمون اجتناب شناختی نیز از نظر آماری معنادار بود (F(1,26)=16.72, p<.001, η²=.88) و مداخله موجب کاهش معنادار اجتناب شناختی در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد روان‌درمانی مثبت‌نگر می‌تواند با تقویت هیجان‌های مثبت، امید، خوش‌بینی، توانمندی‌های فردی و راهبردهای سازگارانه مواجهه با تجارب درونی، به کاهش فرسودگی عاطفی و اجتناب شناختی در نوجوانان دارای نشانگان وسواس-اجبار کمک کند؛ بنابراین، استفاده از این رویکرد به‌عنوان یک مداخله روان‌شناختی مکمل در محیط‌های آموزشی، مراکز مشاوره مدارس و خدمات بالینی نوجوانان قابل توصیه است.