مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای خوداثربخشی و آموزش مثبت نگری بر حس انسجام فردی و ترس از صمیمیت در دانش آموزان متوسطه دوم

چکیده

هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای خوداثربخشی و آموزش مثبت‌نگری بر حس انسجام فردی و ترس از صمیمیت در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم بود. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شهرستان قائم‌شهر در سال تحصیلی 1404–1405 بود که 60 نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (خوداثربخشی و مثبت‌نگری) و یک گروه کنترل قرار گرفتند. ابزارها شامل پرسشنامه حس انسجام آنتونوفسکی (1993) و پرسشنامه ترس از صمیمیت دسکانتر و ثلن (1991) بود. مداخلات در 8 و 10 جلسه 45 دقیقه‌ای اجرا شد و داده‌ها با آزمون‌های کولموگروف–اسمیرنوف، شاپیرو–ویلک، لون، آنکووا و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در SPSS22 تحلیل شدند. نتایج تحلیل‌ها نشان داد هر دو مداخله به‌طور معناداری موجب افزایش حس انسجام فردی و کاهش ترس از صمیمیت شدند (p<0.05). همچنین اثر بین‌گروهی در تحلیل کوواریانس و تحلیل اندازه‌گیری مکرر معنادار بود و مقایسه میانگین‌ها نشان داد آموزش راهبردهای خوداثربخشی نسبت به آموزش مثبت‌نگری تأثیر قوی‌تری بر هر دو متغیر وابسته داشته است (p<0.01). یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو رویکرد آموزشی در بهبود شاخص‌های روان‌شناختی دانش‌آموزان مؤثرند، اما آموزش راهبردهای خوداثربخشی به دلیل تأکید بر تقویت احساس کنترل و توانمندی فردی، کارآمدتر بوده و می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای مؤثر در ارتقای سلامت روان نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.