مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان فراتشخیصی یکپارچه بر تاب‌آوری پرستاران دارای نشانه‌های استرس پس از سانحه ناشی از ابتلا به کرونا

چکیده

هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) و درمان فراتشخیصی یکپارچه (UP) بر تاب‌آوری پرستاران دارای نشانه‌های استرس پس از سانحه ناشی از ابتلا به بیماری کووید-19 بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل پرستاران دارای سابقه ابتلا به کووید-19 و نشانه‌های استرس پس از سانحه شاغل در بیمارستان شهید سید مصطفی خمینی طبس بود. از میان افراد واجد شرایط، 30 نفر به روش هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 10 نفری شامل درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان فراتشخیصی یکپارچه و گروه کنترل جایگزین شدند. مداخلات در قالب 8 جلسه 45 دقیقه‌ای اجرا شد. داده‌ها با استفاده از مقیاس تاب‌آوری بزرگسالان (RSA) و پرسشنامه استرس پس از سانحه گردآوری و با تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت معناداری بین گروه‌ها در تاب‌آوری در مرحله پس‌آزمون (F=8.563, p=0.007, η²=0.241) و پیگیری (F=8.649, p=0.045, η²=0.352) وجود داشت. نتایج آزمون بونفرونی نیز نشان داد که هر دو مداخله موجب افزایش معنادار تاب‌آوری نسبت به گروه کنترل شدند؛ با این حال، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در مقایسه با درمان فراتشخیصی یکپارچه اثر بیشتری بر ارتقای تاب‌آوری داشت و این برتری در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی ماند (p<0.01). یافته‌های پژوهش نشان داد که هر دو رویکرد درمانی در افزایش تاب‌آوری پرستاران دارای نشانه‌های استرس پس از سانحه ناشی از کووید-19 مؤثر هستند، اما درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی بیشتری نسبت به درمان فراتشخیصی یکپارچه دارد. بر این اساس، استفاده از مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند به عنوان راهبردی مؤثر برای ارتقای سلامت روان، انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و توان سازگاری پرستاران در مواجهه با بحران‌های مشابه مورد توجه قرار گیرد.