مقایسه اثربخشی بازی­ درمانی مبتنی بر رویکرد گشتالت و بازی­ درمانی والدمحور بر خودکارآمدی تحصیلی دختران دانش ­آموز

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر رویکرد گشتالت و بازی‌درمانی والد‌محور بر خودکارآمدی تحصیلی دختران دانش‌آموز دوره دوم ابتدایی بود. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر ۹ تا ۱۱ ساله دوره دوم ابتدایی مدارس دولتی منطقه ۸ شهر تهران در سال تحصیلی 1403–1404 بود. از میان دانش‌آموزان واجد شرایط، ۴۵ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به طور مساوی در دو گروه آزمایش (بازی‌درمانی گشتالت و بازی‌درمانی والد‌محور) و یک گروه کنترل قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی مورگان و جینک بود. مداخلات درمانی طی ۱۰ جلسه اجرا شد و داده‌ها در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه 28 انجام شد. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد اثر اصلی زمان، اثر گروه و تعامل زمان×گروه برای خودکارآمدی تحصیلی معنادار بود (001/0>p). هر دو مداخله درمانی موجب افزایش معنادار خودکارآمدی تحصیلی نسبت به گروه کنترل شدند. آزمون‌های تعقیبی نشان دادند میانگین خودکارآمدی تحصیلی در پس‌آزمون و مرحله پیگیری به طور معناداری بالاتر از پیش‌آزمون بود. همچنین تفاوت معناداری بین دو رویکرد درمانی مشاهده شد و بازی‌درمانی والد‌محور نسبت به بازی‌درمانی مبتنی بر گشتالت اثربخشی بیشتری در افزایش خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان نشان داد. یافته‌های پژوهش نشان داد هر دو رویکرد بازی‌درمانی می‌توانند به عنوان مداخلات روان‌شناختی مؤثر در ارتقای خودکارآمدی تحصیلی کودکان مورد استفاده قرار گیرند، با این حال مشارکت فعال والدین در فرایند درمان، نقش تعیین‌کننده‌تری در تقویت باورهای توانمندی تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کند.