مقایسه اثربخشی رویکرد درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی با اثربخشی تکنیک‌های رهاسازی هیجانات بر ناگویی هیجانی در مبتلایان به سو هاضمه عملکردی

چکیده

این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی و تکنیک‌های رهاسازی هیجانات بر ناگویی هیجانی در بیماران مبتلا به سو هاضمه عملکردی انجام شد. این مطالعه کاربردی کمی با طرح نیمه‌آزمایشی، پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و فاز دو ماهه پیگیری انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به سو هاضمه عملکردی بودند که در کلینیک گاستروانترولوژی روانسوماتیک در سال‌های ۲۰۲۴–۲۰۲۵ مراجعه کرده بودند. شصت شرکت‌کننده مناسب از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه (درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی: ۲۰ نفر، تکنیک‌های رهاسازی هیجانات: ۲۰ نفر، و گروه کنترل: ۲۰ نفر) تقسیم شدند. برنامه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی در هشت جلسه گروهی ۹۰ دقیقه‌ای هفتگی ارائه شد، در حالی که تکنیک‌های رهاسازی هیجانات در پنج جلسه ۶۰ دقیقه‌ای هفتگی اجرا گردید. ناگویی هیجانی با استفاده از مقیاس تورنتو برای ناگویی هیجانی (TAS-20) در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری ارزیابی شد. داده‌ها پس از بررسی فرضیات آماری با استفاده از تحلیل واریانس تکراری و آزمون‌های پس‌تحلیلی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-28 تحلیل گردید. تحلیل واریانس تکراری تأثیرات معنی‌دار درون‌فردی در طول زمان برای دشواری شناسایی احساسات (F = ۹۰٫۵۵۲، p = ۰٫۰۰۱)، دشواری توصیف احساسات (F = ۸۴٫۰۴۱، p = ۰٫۰۰۱) و تفکر متمرکز بر خارج (F = ۹۲٫۵۷۵، p = ۰٫۰۰۱) را نشان داد. تأثیرات تعاملی زمان × گروه معنی‌دار نشان داد که تغییرات گروه‌ها در مراحل مختلف اندازه‌گیری متفاوت بود (p = ۰٫۰۰۱). تحلیل‌های بین‌فردی تفاوت‌های معنی‌دار گروهی در تمام ابعاد ناگویی هیجانی را نشان داد (p = ۰٫۰۰۱). مقایسات پس‌تحلیلی بونفرونی نشان داد که هر دو روش درمانی (درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی و تکنیک‌های رهاسازی هیجانات) کاهش معنی‌داری در ناگویی هیجانی نسبت به گروه کنترل ایجاد کردند (p = ۰٫۰۰۱)، در حالی که تفاوت معنی‌داری بین دو گروه مداخله‌ای مشاهده نشد (p > ۰٫۰۵). اثرات درمانی در فاز پیگیری دو ماهه پایدار باقی ماند. هر دو روش درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی و تکنیک‌های رهاسازی هیجانات به‌عنوان روش‌های مؤثر برای کاهش ناگویی هیجانی در بیماران مبتلا به سو هاضمه عملکردی معرفی شدند و نتایج درمانی آن‌ها در طول زمان حفظ شد، که نشان‌دهنده نقش مهم مداخلات روانشناختی متمرکز بر هیجان در رویکردهای درمانی روانسوماتیک است.