مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت و طرحواره‌درمانی بر خودانتقادی و تنظیم هیجان در افراد دارای سابقه تروما

چکیده

زمینه و هدف: تجربه تروما یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری مشکلات روان‌شناختی از جمله خودانتقادی بالا و دشواری در تنظیم هیجان است. در سال‌های اخیر، رویکردهای درمانی مبتنی بر شفقت و طرحواره‌درمانی به عنوان مداخلات مؤثر در کاهش پیامدهای روانی ناشی از تروما مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت و طرحواره‌درمانی بر خودانتقادی و تنظیم هیجان در افراد دارای سابقه تروما در شهر تهران در سال 1404 بود.

روش: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل افراد دارای سابقه تجربه رویدادهای آسیب‌زا مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران بود که از میان آن‌ها 45 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اشکال خودانتقادی و خوداطمینان‌بخشی (گیلبرت و همکاران، 2004) و پرسشنامه دشواری در تنظیم هیجان (گراتز و رومر، 2004) بود. گروه‌های آزمایش طی 8 جلسه مداخله درمانی دریافت کردند و داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شد.

یافته ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله در مقایسه با گروه کنترل موجب کاهش معنادار خودانتقادی و بهبود تنظیم هیجان شدند (p < 0.05). همچنین نتایج مقایسه‌ای نشان داد درمان مبتنی بر شفقت اثربخشی بیشتری نسبت به طرحواره‌درمانی در کاهش خودانتقادی و بهبود تنظیم هیجان دارد.

نتیجه گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد هر دو رویکرد درمانی در بهبود پیامدهای روان‌شناختی مرتبط با تروما مؤثر هستند، اما درمان مبتنی بر شفقت به دلیل تمرکز مستقیم بر کاهش شرم و خودانتقادی می‌تواند گزینه درمانی مؤثرتری برای این گروه از افراد باشد.