اثربخشی درمان هیجان‌محور بر حساسیت اضطرابی، دلبستگی ناایمن و واکنش‌پذیری هیجانی نوجوانان

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان هیجان‌محور بر کاهش حساسیت اضطرابی، دلبستگی ناایمن و واکنش‌پذیری هیجانی در نوجوانان بود. این پژوهش با طرح نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان شهر تهران در سال تحصیلی 1403–1402 بود که از میان آن‌ها 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (23 نفر) و کنترل (22 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش 12 جلسه 90 دقیقه‌ای درمان هیجان‌محور را دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد حساسیت اضطرابی، دلبستگی ناایمن و واکنش‌پذیری هیجانی در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری جمع‌آوری و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد که اثر زمان، گروه و تعامل زمان×گروه برای هر سه متغیر حساسیت اضطرابی، دلبستگی ناایمن و واکنش‌پذیری هیجانی معنادار است (p<0.001). همچنین، نتایج آزمون بونفرونی نشان داد که تفاوت بین پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیش‌آزمون با پیگیری در گروه آزمایش معنادار بوده، در حالی که تفاوت بین پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود که نشان‌دهنده پایداری اثرات درمان است. یافته‌های پژوهش نشان داد که درمان هیجان‌محور می‌تواند به‌طور مؤثری موجب کاهش حساسیت اضطرابی، دلبستگی ناایمن و واکنش‌پذیری هیجانی در نوجوانان شود و اثرات آن در طول زمان پایدار باقی بماند، بنابراین استفاده از این رویکرد در مداخلات روان‌شناختی نوجوانان توصیه می‌شود.