اثربخشی بازی درمانی شناختی-رفتاری بر نارسایی هیجانی و مشکلات رفتاری کودکان دارای اختلال رفتاری

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر نارسایی هیجانی و مشکلات رفتاری کودکان دارای اختلال رفتاری انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کودکان 10 تا 12 سال دارای اختلال رفتاری و والدین آنان بود که از تیر تا آذر 1404 به مراکز مشاوره تحت نظارت بهزیستی کرج مراجعه کرده بودند. پس از غربالگری اولیه، 30 کودک واجد شرایط به روش هدفمند انتخاب و در گروه‌های 10 نفره جایگزین شدند. مداخله بازی‌درمانی شناختی-رفتاری در 8 جلسه یک‌ساعته اجرا شد. ابزارهای پژوهش شامل نسخه والدین پرسشنامه اختلال رفتاری کودکان راتر، آزمون نقاشی آدمک گودیناف، پرسشنامه نارسایی هیجانی تورنتو و سیاهه رفتاری کودک آخنباخ بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و آزمون‌های تکمیلی تحلیل شدند. نتایج اثر ترکیبی نشان داد که مداخله بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر متغیرهای وابسته معنادار بود (Wilks’ λ=0.75, F=46.77, p<0.001, η²=0.61). اثر مداخله بر نارسایی هیجانی کلی معنادار بود (F=149.85, p<0.001, η²=0.87). همچنین اثر مداخله بر ناتوانی در شناسایی احساسات (F=32.07, p<0.001, η²=0.65)، ناتوانی در بیان احساسات (F=47.35, p<0.001, η²=0.74) و سبک تفکر عینی (F=12.67, p=0.003, η²=0.46) معنادار شد. افزون بر این، اثر مداخله بر مشکلات رفتاری کلی (F=11.37, p=0.004, η²=0.40)، مشکلات درونی‌سازی‌شده (F=12.33, p=0.003, η²=0.43) و مشکلات برونی‌سازی‌شده (F=17.14, p=0.001, η²=0.52) معنادار بود. بازی‌درمانی شناختی-رفتاری می‌تواند با تقویت شناسایی و بیان هیجان‌ها، بهبود تنظیم هیجانی، آموزش حل مسئله و کاهش رفتارهای ناسازگارانه، در کاهش نارسایی هیجانی و مشکلات رفتاری کودکان دارای اختلال رفتاری مؤثر باشد.