مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و درمان شناختی رفتاری بر استحکام من و نگرانی زنان مبتلا به اضطراب فراگیر

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی و درمان شناختی-رفتاری بر استحکام من و نگرانی زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر انجام شد. این پژوهش کاربردی با طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه همراه با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر مراجعه‌کننده به دفتر مشاوره سراج در شهر مشهد طی نیمه نخست سال 1403 بود. از میان افراد واجد شرایط، 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و در سه گروه 15 نفری شامل طرحواره‌درمانی، درمان شناختی-رفتاری و گواه جایگزین شدند. تشخیص اختلال با استفاده از مصاحبه بالینی ساختاریافته اختلالات محور یک تأیید شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه روان‌شناختی استحکام من و پرسشنامه نگرانی ایالت پنسیلوانیا گردآوری شدند. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر زمان، اثر گروه و اثر متقابل زمان و گروه برای استحکام من و نگرانی معنادار بود (001/0>p). برای استحکام من، اثر زمان با اندازه اثر 62/0، اثر متقابل زمان و گروه با اندازه اثر 46/0 و اثر گروه با اندازه اثر 31/0 به دست آمد. برای نگرانی نیز اندازه اثر زمان، تعامل زمان و گروه و گروه به‌ترتیب 66/0، 51/0 و 29/0 بود. مقایسه‌های تعقیبی نشان داد هر دو مداخله موجب افزایش معنادار استحکام من و کاهش معنادار نگرانی از پیش‌آزمون تا پس‌آزمون و پیگیری شدند، درحالی‌که در گروه گواه تغییر معناداری مشاهده نشد. تفاوت پس‌آزمون و پیگیری در گروه‌های آزمایش معنادار نبود که بیانگر پایداری اثرات درمانی است. همچنین، طرحواره‌درمانی در افزایش استحکام من و درمان شناختی-رفتاری در کاهش نگرانی اثربخشی بیشتری نشان داد. هر دو رویکرد درمانی برای بهبود پیامدهای روان‌شناختی زنان مبتلا به اضطراب فراگیر مؤثر هستند؛ بااین‌حال، انتخاب مداخله می‌تواند بر اساس هدف درمانی صورت گیرد، به‌گونه‌ای که طرحواره‌درمانی برای تقویت استحکام من و درمان شناختی-رفتاری برای کاهش مستقیم نگرانی مناسب‌تر است.