اثربخشی آموزش تکنیک‌های شناختی ـ رفتاری بر فرسودگی شغلی و بهزیستی روان‌شناختی کارکنان

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش تکنیک‌های شناختی ـ رفتاری بر فرسودگی شغلی و بهزیستی روان‌شناختی کارکنان شرکت پایا سرویس بود. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان چهار نمایندگی شرکت پایا سرویس در سال 1404 بود که از میان آنان 44 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (23 نفر) و گواه (21 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای آموزش تکنیک‌های شناختی ـ رفتاری شرکت کرد، در حالی که گروه گواه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه فرسودگی شغلی ماسلاچ و مقیاس بهزیستی روان‌شناختی ریف بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک‌متغیری و چندمتغیری در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که آموزش تکنیک‌های شناختی ـ رفتاری تأثیر معناداری بر کاهش مؤلفه‌های فرسودگی شغلی شامل خستگی (15.948=F، 0.001P=)، بدبینی (11.018=F، 0.002P=) و ناکارآمدی (8.868=F، 0.005P=) داشته است. همچنین این مداخله موجب افزایش معنادار ابعاد بهزیستی روان‌شناختی شامل پذیرش خود (43.132=F، 0.001P=)، تسلط بر محیط (12.602=F، 0.001P=)، روابط مثبت با دیگران (8.418=F، 0.006P=)، هدف در زندگی (8.602=F، 0.006P=)، رشد شخصی (7.761=F، 0.008P=) و خودمختاری (9.784=F، 0.003P=) شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش تکنیک‌های شناختی - رفتاری می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر در کاهش فرسودگی شغلی و ارتقای بهزیستی روان‌شناختی کارکنان مورد استفاده قرار گیرد و نقش مهمی در بهبود سلامت روان و کارآمدی شغلی کارکنان ایفا کند.