تدوین مدل علّی گرایش به خودکشی با تاکید بر نقش طرحواره های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد: بررسی نقش میانجی پردازش هیجانی در دانشجویان

چکیده

هدف این پژوهش، تدوین و آزمون مدل علّی گرایش به خودکشی با تأکید بر نقش طرحواره‌های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد و با در نظر گرفتن نقش میانجی پردازش هیجانی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز بود. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل تمام دانشجویان مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. نمونه‌گیری به روش در دسترس انجام گرفت و ۲۴۰ نفر در پژوهش شرکت کردند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس افکار خودکشی بک (۱۹۷۹)، فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه یانگ و براون (۲۰۰۵) در حوزه بریدگی و طرد، و پرسشنامه پردازش هیجانی باکر و همکاران (۲۰۰۷) بودند. داده‌ها با استفاده از روش‌های آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، رگرسیون و تحلیل مسیر در نرم‌افزارهای SPSS-26 و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد با گرایش به خودکشی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p<0.01)، در حالی‌که پردازش هیجانی با گرایش به خودکشی رابطه منفی و معناداری دارد (p<0.01). شاخص‌های برازش مدل نشان دادند مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار است (CFI=0.907، RMSEA=0.069). همچنین، تحلیل مسیر و آزمون بوت‌استراپ نشان داد پردازش هیجانی نقش میانجی معناداری در رابطه بین طرحواره‌های حوزه بریدگی و طرد با گرایش به خودکشی ایفا می‌کند (p<0.05). نتایج پژوهش تأیید می‌کند که ضعف در پردازش هیجانی، تأثیر طرحواره‌های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد را بر گرایش به خودکشی افزایش می‌دهد. بنابراین، تقویت مهارت‌های پردازش هیجانی می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر در کاهش گرایش به خودکشی و ارتقای سلامت روان دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد.