اثربخشی بسته آموزشی خودمراقبتی مبتنی بر خودکارآمدی بر توانمندی، رضایتمندی و تبعیت از درمان بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی بسته آموزشی خودمراقبتی مبتنی بر خودکارآمدی بر توانمندی، رضایتمندی و تبعیت از درمان بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بود. این پژوهش به روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس مراجعه‌کننده به مراکز تخصصی مغز و اعصاب شهر تهران بود که از میان آنان ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش در یک برنامه آموزشی خودمراقبتی مبتنی بر خودکارآمدی شامل ۱۰ جلسه گروهی شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل فقط مراقبت‌های معمول را دریافت نمود. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس وضعیت ناتوانی گسترش‌یافته، پرسشنامه تبعیت از درمان بیماران مولتیپل اسکلروزیس و زیرمقیاس رضایتمندی پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران مولتیپل اسکلروزیس بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت معناداری بین گروه آزمایش و کنترل در نمرات توانمندی در مرحله پس‌آزمون (F=10.673، P=0.003، η²=0.283) و پیگیری (F=7.405، P=0.011، η²=0.215)، رضایتمندی در مرحله پس‌آزمون (F=15.098، P=0.001، η²=0.359) و پیگیری (F=9.593، P=0.005، η²=0.262)، و تبعیت از درمان در مرحله پس‌آزمون (F=7.908، P=0.009، η²=0.227) و پیگیری (F=6.792، P=0.015، η²=0.201) وجود داشت. نتایج آزمون بونفرونی نیز نشان داد که میانگین نمرات گروه آزمایش در مراحل پس‌آزمون و پیگیری به‌طور معناداری بهتر از گروه کنترل بود (P<0.05). یافته‌های پژوهش نشان داد که بسته آموزشی خودمراقبتی مبتنی بر خودکارآمدی تأثیر معنادار و پایداری بر افزایش توانمندی، ارتقای رضایتمندی و بهبود تبعیت از درمان بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس دارد و می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر در برنامه‌های مراقبتی این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.