مقايسه اثربخشي آموزش دوست­يابي ديالكتيك و آموزش دوست­يابي مبتني بر ذهني­سازي بر رشد هيجاني-اجتماعي و احساس تنهايي كودكان مطرود

چکیده

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی آموزش دوستیابی دیالکتیک و آموزش دوستیابی مبتنی بر ذهنی‌سازی بر رشد هیجانی-اجتماعی و احساس تنهایی کودکان مطرود انجام شد. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مادران و کودکان دختر مطرود مقطع ابتدایی شهر اصفهان در سال 1404 بود که از میان آنان 60 نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رشد هیجانی-اجتماعی و پرسشنامه احساس تنهایی بود که در سه مرحله اجرا شد. مداخلات آموزشی شامل آموزش دوستیابی دیالکتیک و آموزش مبتنی بر ذهنی‌سازی طی 8 جلسه برای مادران ارائه گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس اندازه‌های تکرار شده و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند . نتایج نشان داد اثر زمان، گروه و تعامل زمان×گروه بر هر دو متغیر رشد هیجانی-اجتماعی و احساس تنهایی معنادار است (p<0.05). هر دو مداخله آموزشی نسبت به گروه کنترل موجب افزایش معنادار رشد هیجانی-اجتماعی و کاهش معنادار احساس تنهایی شدند. با این حال، بین دو روش آموزشی تفاوت معناداری مشاهده نشد (p>0.05). همچنین اثرات مداخلات در مرحله پیگیری پایدار باقی ماند. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو رویکرد آموزش دوستیابی دیالکتیک و ذهنی‌سازی می‌توانند به‌عنوان مداخلات مؤثر برای بهبود رشد هیجانی-اجتماعی و کاهش احساس تنهایی در کودکان مطرود مورد استفاده قرار گیرند، اگرچه برتری معناداری بین آن‌ها مشاهده نشد.