اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی بر پرخوری هیجانی و خودپنداره‌ی جنسی زنان با اختلال خوردن افراطی و نشانگان متابولیک با چاقی شکمی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی بر پرخوری هیجانی و خودپنداره‌ی جنسی زنان مبتلا به اختلال خوردن افراطی و نشانگان متابولیک همراه با چاقی شکمی بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به اختلال خوردن افراطی و نشانگان متابولیک همراه با چاقی شکمی مراجعه‌کننده به مرکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره سرای آرامش نیان تهران در سال 1404 بود. تعداد 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 20 جلسه 120 دقیقه‌ای تحت رفتاردرمانی دیالکتیکی قرار گرفت، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس خوردن هیجانی سالزبورگ (SEES)، پرسشنامه خودپنداره جنسی (MSSCQ) و مقیاس خوردن افراطی (BES) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که رفتاردرمانی دیالکتیکی تأثیر معناداری بر کاهش پرخوری هیجانی و بهبود خودپنداره جنسی زنان مبتلا به اختلال خوردن افراطی و نشانگان متابولیک با چاقی شکمی داشته است. در متغیر پرخوری هیجانی مقدار F برابر با 16.321 و اندازه اثر 0.711 به دست آمد که نشان‌دهنده اثربخشی قابل‌توجه درمان بود. همچنین در متغیر خودپنداره جنسی مقدار F برابر با 17.031 و اندازه اثر 0.776 گزارش شد. نتایج آزمون تعقیبی توکی نیز نشان داد تفاوت میانگین‌های دو گروه در هر دو متغیر در سطح 0.01>P معنادار است و گروه آزمایش نسبت به گروه گواه عملکرد بهتری نشان داد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که رفتاردرمانی دیالکتیکی می‌تواند به عنوان مداخله‌ای مؤثر در کاهش پرخوری هیجانی و ارتقای خودپنداره جنسی زنان مبتلا به اختلال خوردن افراطی و نشانگان متابولیک همراه با چاقی شکمی مورد استفاده قرار گیرد. آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان، تحمل پریشانی و ذهن‌آگاهی در این رویکرد درمانی موجب بهبود کنترل هیجانی و نگرش مثبت‌تر نسبت به خود در شرکت‌کنندگان شد. بر این اساس، استفاده از رفتاردرمانی دیالکتیکی در مراکز درمانی و مشاوره‌ای برای این گروه از بیماران توصیه می‌شود.