رابطه آسیب‌های دوران کودکی و تکانشگری با روان‌رنجوری در دانشجویان: نقش میانجی بازداری هیجانی

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه آسیب‌های دوران کودکی و تکانشگری با روان‌رنجوری در دانشجویان با تأکید بر نقش میانجی بازداری هیجانی بود. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت در سال تحصیلی 1403–1404 بود که از میان آنان 285 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ترومای دوران کودکی برنستاین، مقیاس بازداری هیجانی کلنر، مقیاس تکانشگری بارت و خرده‌مقیاس روان‌رنجوری سیاهه شخصیت نئو گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای SPSS-22 و SmartPLS-3 انجام شد و برای آزمون روابط بین متغیرها از همبستگی پیرسون، مدل‌یابی معادلات ساختاری و روش بوت‌استرپ استفاده گردید. نتایج نشان داد آسیب‌های دوران کودکی اثر مستقیم و معناداری بر بازداری هیجانی و روان‌رنجوری دارند. تکانشگری نیز به‌طور مستقیم بازداری هیجانی و روان‌رنجوری را پیش‌بینی کرد. همچنین بازداری هیجانی اثر مثبت و معناداری بر روان‌رنجوری داشت. نتایج تحلیل میانجیگری نشان داد بازداری هیجانی نقش میانجی معناداری در رابطه بین آسیب‌های دوران کودکی و تکانشگری با روان‌رنجوری ایفا می‌کند. شاخص‌های برازش مدل ساختاری حاکی از برازش مطلوب مدل مفهومی و قدرت پیش‌بینی مناسب متغیرهای درون‌زا بود. یافته‌ها نشان می‌دهد تجارب آسیب‌زای دوران کودکی و ویژگی‌های تکانشگری از طریق سازوکارهای تنظیم هیجان، به‌ویژه بازداری هیجانی، می‌توانند زمینه‌ساز افزایش روان‌رنجوری در دانشجویان شوند. بازداری هیجانی به‌عنوان یک سازوکار فراتشخیصی نقش مهمی در انتقال اثر عوامل خطر اولیه به آسیب‌پذیری‌های شخصیتی ایفا می‌کند. توجه به آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و کاهش بازداری هیجانی می‌تواند راهبردی پیشگیرانه برای ارتقای سلامت روان دانشجویان محسوب شود.