مقایسه اثربخشی آموزش فنون براساس رویکرد روایت درمانی و تحلیل تبادلی بر کاهش پریشانی روانشناختی دانش اموزان بدسرپرست شهر زاهدان

چکیده

مطالعه حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش فنون براساس رویکرد روایت درمانی و تحلیل تبادلی بر کاهش پریشانی روان­شناختی دانش آموزان بدسرپرست شهر زاهدان صورت پذیرفت. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود. به همین منظور 45 نفر از نوجوانان بدسرپرست مرکز مشاوره آموزش و پرورش و مرکز مشاوره امید شهر زاهدان در سال تحصیلی 02-1401 که مراجعه کرده بودند به روش نمونه گیری تصادفی در دسترس و براساس معیارهای ورود به مطالعه انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی به سه گروه 15 نفری روایت‌درمانی، تحلیل تبادلی و کنترل تقسیم شدند. سپس هر کدام از گروه‌های آزمایش تحت درمان روایت‌درمانی و تحلیل تبادلی در قالب 8 جلسه 60 تا90 دقیقه‌ای قرار گرفتند. در این پژوهش از پریشانی روانشناختی کسلر و همکاران (2002) استفاده شد. به منظور تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون بن فرونی استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش رویکرد تحلیل تبادلی بر مولفه­های پریشانی روان­شناختی نسبت به رویکرد روایت درمانی تاثیر بیشتری دارد. نتایج حاکی از اثربخشی هر دو روش روایت درمانی و رویکرد تحلیل رفتار متقابل بر کاهش مولفه­های پریشانی روان­شناختی در دانش آموزان بدسرپرست بود. هر دو روش از راهکارهای کارآمد و کاربردی جهت بهبود ویژگی­های روان­شناختی اسـتفاده می­کنند و تقریبا به یک اندازه توانستند موجب بهبود این مولفه­ها شوند. بنابراین، برنامه ریزی برای استفاده از روش­های روایت درمانی و رویکرد تحلیل رفتار متقابل برای بهبود ویژگی­های روان­شناختی گروه­های آسیب­پذیر از جمله دانش آموزان ضروری است. در نتیجه، روان­شناسان بالینی و درمانگران می­توانند از هر دو روش در کنار سایر روش­های درمانی استفاده نمایند.