اثربخشی درمان‌های معنوی بر فاجعه‌سازی درد و شدت درد ادراک‌شده در مبتلایان به میگرن

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان‌های معنوی همراه با دارودرمانی بر کاهش فاجعه‌سازی درد و شدت درد ادراک‌شده در افراد مبتلا به میگرن انجام شد. این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعه پژوهش را بیماران مبتلا به میگرن مراجعه‌کننده به مراکز مغز و اعصاب و مراکز مشاوره شهر بم تشکیل دادند. تعداد ۴۴ بیمار واجد معیارهای ورود به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب و به‌صورت تصادفی و مساوی در گروه مداخله و گروه کنترل، هرکدام شامل ۲۲ نفر، تخصیص یافتند. گروه مداخله علاوه بر دارودرمانی معمول، در ۱۰ جلسه هفتگی ۹۰ دقیقه‌ای درمان معنوی گروهی شرکت کرد؛ درحالی‌که گروه کنترل تنها دارودرمانی معمول را دریافت نمود. داده‌ها در سه مرحله با استفاده از مقیاس دیداری شدت درد و پرسشنامه فاجعه‌سازی درد گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی، کای‌اسکوئر، تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی LSD در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۰ انجام شد. در پیش‌آزمون، تفاوت معناداری میان دو گروه از نظر فاجعه‌سازی و شدت درد ادراک‌شده مشاهده نشد. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر، اثر تعاملی معنادار گروه و زمان را برای هر دو متغیر نشان داد. در گروه مداخله، نمرات فاجعه‌سازی درد در پس‌آزمون و پیگیری به‌طور معناداری در مقایسه با پیش‌آزمون و گروه کنترل کاهش یافت (0.001 = p). شدت درد ادراک‌شده نیز در پس‌آزمون و پیگیری به‌طور معناداری کاهش پیدا کرد (0.001 > p). اگرچه در مرحله پیگیری افزایش جزئی نمرات نسبت به پس‌آزمون مشاهده شد، هر دو پیامد همچنان به‌طور معناداری پایین‌تر از پیش‌آزمون باقی ماندند. در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد. اندازه اثر مداخله برای فاجعه‌سازی درد برابر با 0.911 و برای شدت درد برابر با 0.659 بود که بیانگر اثرهای بزرگ مداخله است. درمان معنوی گروهی در کنار دارودرمانی می‌تواند در کوتاه‌مدت فاجعه‌سازی درد و شدت درد ادراک‌شده را در مبتلایان به میگرن کاهش دهد. بااین‌حال، انجام مطالعاتی با دوره‌های پیگیری طولانی‌تر برای بررسی پایداری آثار درمان ضروری است.