ارائه مدل تأثیر خودمختاری (تأمین نیاز و عدم تأمین نیاز) بر خودارزشمندی زنان ایرانی با نقش میانجی روان‌شناسی مثبت‌گرا

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر خودمختاری (تأمین و عدم تأمین نیازهای بنیادین) بر خودارزشمندی زنان سالمند ایرانی با نقش میانجی روان‌شناسی مثبت‌گرا بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی و توصیفی-پیمایشی بود که در آن 108 زن بالای 60 سال با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد تأمین نیازهای بنیادین، عدم تأمین نیازها، خودارزشمندی و روان‌شناسی مثبت‌گرا جمع‌آوری گردید؛ تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری و آزمون سوبل در نرم‌افزار SmartPLS و SPSS انجام شد. نتایج نشان داد تأمین نیازهای بنیادین تأثیر مثبت و معناداری بر روان‌شناسی مثبت‌گرا و خودارزشمندی دارد (p<0.01)، در حالی که عدم تأمین نیازها تنها بر روان‌شناسی مثبت‌گرا تأثیر معنادار داشت و اثر مستقیمی بر خودارزشمندی نشان نداد (p>0.05)؛ همچنین روان‌شناسی مثبت‌گرا به طور معناداری خودارزشمندی را پیش‌بینی کرد (p<0.01) و نتایج آزمون سوبل بیانگر نقش میانجی معنادار روان‌شناسی مثبت‌گرا در هر دو مسیر تأمین و عدم تأمین نیازها بر خودارزشمندی بود (p<0.01). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تأمین نیازهای بنیادین روان‌شناختی از طریق تقویت سازه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا می‌تواند نقش کلیدی در ارتقای خودارزشمندی زنان سالمند ایفا کند و بهبود کیفیت زندگی روان‌شناختی آنان را تسهیل نماید.